Historie

 

De stichting en haar stichter

Een stichting met een historie van meer dan vijf eeuwen is uitzonderlijk. Het testament van 3 mei 1493 van Lambert van Middelhoven vormt de basis van de nog steeds bestaande Stichting Lambert van Middelhoven. Lambert van Middelhoven was een 15de eeuwse Maastrichtenaar, die onder meer als peimeester (belastinginner) van Maastricht verantwoordelijk is geweest voor de stedelijke financiën.  Daarnaast was Lambert ook rentmeester van de Armentafel  van de H. Geest, een oude stedelijke instelling voor sociale zorg in Maastricht. In 1477 begon hij aan de Bogaardenstraat een verzorgingshuis voor arme oude mannen, het XII Apostelenhuis.

De oorspronkelijke ouderenzorg

In het testament van de stichter was bepaald, dat 13 alleenstaande mannen (twaalf apostelen en de meester) volledige verzorging naar de maatstaven van die tijd (de 15de eeuw!) dienden te krijgen. Deze mannen moesten een volle ‘provie’ (verzorgingspakket) ontvangen. Daarnaast strekte de zorg zich ook uit tot echtparen en een aantal alleenstaande vrouwen. Al met al stond de stichter de exploitatie van een breed opgezet zorgcentrum voor ogen. Het treffen van maatregelen ten behoeve van bejaarden was in die tijd een dringende noodzaak. Door de toen heersende pest was door het wegvallen van de jongere generatie (die minder weerstand had) het aantal bejaarden sterk toegenomen.

Spannende tijden

Was het aanvankelijk een gierende inflatie die Maastricht teisterde in de 15de eeuw, zo was het vanaf de 16de eeuw de 80-jarige oorlog die Maastricht en haar ouderen geselde. In juni 1579 veroverde de hertog van Parma de stad Maastricht. Deze inval had ernstige gevolgen voor onder meer de inkomsten van de stichting en daarmee dus ook voor de verstrekking van de ‘provie’. Gelukkig bracht een legaat bestaande uit een grote geldsom en 26 ha landbouwgrond met de hoeve Louwberg, thans Apostelhoeve genaamd, enige jaren later uitkomst.

Ook de Franse tijd en Franse overheersing (1796-1814) zetten het voortbestaan van de stichting op losse schroeven. Maastricht werd in die tijd de hoofdplaats van het departement De Nedermaas en maakte deel uit van Frankrijk. De zittende Limburgse bestuurders  (afkomstig uit de kringen van verwanten van de stichter) werden door Franse bestuurders vervangen. Na afloop van de Franse tijd kon het herstel van het Apostelenhuis weer ter hand genomen worden en dat was hard nodig.

De 19de eeuw

In de 19de eeuw kon de stichting na een aantal ingrijpende reorganisaties haar belangrijke werk op het gebied van de ouderenzorg zelfstandig voortzetten.

Vanaf de 20ste eeuw

In de 20ste eeuw (en wel in de periode vanaf 1901 tot 1978) is de zorg voor de opgevangen bejaarden toevertrouwd aan de Liefdezusters van de H. Carolus Borromeus, in de wandeling ook wel bekend als de Zusters onder de bogen. In 1978 moesten deze zusters bij gebreke van roepingen  haar zorgvolle taak beëindigen.

Na het vertrek van de zusters wordt het XII Apostelenhuis en de aangrenzende woningen in de Batterijstraat  - door tussenkomst van derden - verhuurd aan met name ouderen. Uit haar inkomsten keert de stichting gelden uit voor bestemmingen op het gebied van de ouderenzorg in en rond Maastricht en draagt zij zorg voor de instandhouding van de monumentale Apostelhoeve.

 

Bron: J.C.G.M. Jansen Ouderenzorg in Maastricht  Vijf eeuwen XII Apostelen